26.02.20, 18:40

Marek A. Cichocki: Żyjemy w czasach schyłku liberalizmu

Gdy patrzymy na obecną sytuację Zachodu, na stan coraz bardziej beznadziejnego szarpania się samych ze sobą, bezproduktywnej polaryzacji, zastanawiać musi fenomen jakim jest niezdolność do opuszczenia „status quo”. Bezsilność wobec tego faktu zadziwia i tworzy niebezpieczną aurę fatalizmu – pisze Marek A. Cichocki w kolejnym felietonie z cyklu „Polski sposób bycia”.

 

Świat, w którym dzisiaj żyjemy, został stworzony przez liberalizm. Jednocześnie jest on ostatnią wielką ideologią, powstałą w XIX wieku, która wciąż istnieje. W tym sensie nie da się uniknąć konkluzji, iż żyjemy w czasach schyłku – schyłku ostatniej wielkiej ideologii ostatnich dwóch stuleci. Co przyjdzie potem?

Gdy patrzymy na obecną sytuację Zachodu, na stan coraz bardziej beznadziejnego szarpania się samych ze sobą, bezproduktywnej polaryzacji, zastanawiać musi fenomen, jakim jest niezdolność do opuszczenia status quo. Bezsilność wobec tego faktu zadziwia i tworzy niebezpieczną aurę fatalizmu. Jakiś czas temu w przeprowadzonych w państwach UE badaniach okazało się, że wszędzie przeważają dwa poglądy – jeden z nich, mówi, że za wszelką cenę należy utrzymać obecny kształt Europy, drugi dominujący pogląd stwierdzał, że ponad wszelką wątpliwość współczesna Europa się rozpadnie. Jak trudno jest bowiem opuścić status quo. Czy taki ruch można w ogóle zadekretować?

W przepięknej książce Iana Bostridge’a, angielskiego historyka i tenora, poświęconej zbiorowi pieśni Franciszka Schuberta Podróż zimowa, opisana została sytuacja całkowitego bezruchu, zatrzymania się Europy, która nastąpiła po 1815 roku, Europy Metternicha i Aleksandra I. Dla wielu ludzi, także dla Schuberta, były to czasy przejmującego doświadczenia duchowej zimy, która unieruchomiła wszystkich w sytuacji postrzeganej, jako pozbawionej jakiejkolwiek możliwej, innej przyszłości, niż ustanowiony przez mocarstwa ponapoleoński porządek. Odpryski tego stanu ducha odnajdziemy w powieściach Stendhala czy w Spowiedzi dziecięcia wieku de Musseta. Więźniowie status quo. Bostridge sugeruje wręcz, że taki „zimny” czas, który trwał do Wiosny Ludów, był nieuchronnym, naturalnym skutkiem wcześniejszego „wulkanicznego” okresu w historii w latach 1792-1815. Poczucie bezsilności i pustki w obliczu bezruchu status quo ówczesnej Europy znalazło swoją rekompensatę lub pocieszenie w wycofanym i posłusznym władzy stylu Biedermeierowskim oraz coraz bardziej natarczywej idei końca historii, ogłoszonej przez Hegla.

Na psychologiczny i egzystencjalny fenomen niezdolności opuszczenia status quo wskazał Carl Schmitt w swoim znanym tekście dotyczącym współczesnego zjawiska neutralizacji. Pomimo prawnej materii, którą się zajmował, Schmitt zawsze miał ambicje poetyckie, dlatego fenomen ten opisał w swoim tekście w sposób dość przejmujący. Stwierdził między innymi, że wielkie zwroty, przełomowe zmiany nie dokonują się nigdy w warunkach wygody: „Wszystkie nowe i wielkie impulsy, wszelka rewolucja i wszelka reformacja, wszelka nowa elita rodzą się z ascezy i dobrowolnej lub niedobrowolnej biedy, przy czym bieda oznacza przede wszystkim rezygnację z bezpieczeństwa status quo” – pisał, wskazując w ten sposób na paradoks, który charakteryzuje również obecną sytuację Zachodu. Niemoc bierze się tutaj przede wszystkim z niezdolności dokonania przełomu za cenę utraty bezpieczeństwa, do którego wszyscy zdołali się przyzwyczaić i bez którego nie wyobrażają sobie już życia.

To zjawisko stagnacji ma jednak także głębsze przyczyny. Jak w jednej z debat zauważył Dariusz Gawin, być może za sprawą totalitaryzmów XX wieku współcześni ludzie Zachodu uznali, że przemoc, która dotąd stanowiła najważniejszy czynnik historycznej zmiany, stała się siłą całkiem nieefektywną. Gdybyśmy mieli do czynienia sto lat temu z taką sytuacją, jaką obserwujemy w wielu dzisiejszych europejskich społeczeństwach, prawdopodobnie już dawno doszłoby w nich do przewrotów, rewolucji czy wojen. Jeśli jednak przyjąć taką tezę o nieefektywności przemocy, to przecież nie po to, aby martwić się czy użalać nad tym, że współczesny człowiek Zachodu nie chce już wyrwać się ze swojego status quo przy użyciu siły. Przede wszystkim chodziłoby raczej o świadomość pewnego historycznego i filozoficznego zjawiska, które określa dzisiaj egzystencjalną sytuację Zachodu wobec zewnętrznego świata, który jako żywo nie zamierza wcale wyzbywać się przemocy jako czynnika wymuszania zmiany; oraz które sprawia, że znajdując się w schyłkowej fazie liberalizmu, nie potrafi, nie jest wciąż w stanie, udzielić sobie odpowiedzi na pytanie – co ma być dalej. Chce żyć tak jak dotąd, a jednocześnie wie, że nie jest to już możliwe. W ten sposób jednak pogłębia się coraz bardziej aksjologiczna pustka Zachodu oraz jego praktyczna, polityczna niemoc.

Marek A. Cichocki

Teologia Polityczna Co Tydzień

Komentarze

PI Grembowicz2020.02.28 10:54
Jakiego liberalizmu?! Gdzie, co, jak?! Cichocki jak zwykle się myli. To upada znowu socjalizm, neokomuna i demokracja! Czyli UE! I dobrze, nareszcie, w końcu! Non RIP.
anonim2020.02.27 17:23
Cześć kotku, szukasz seksu, przelotnej znajomości lub związku? Nie czekaj tylko dołącz do nas na www.lexlale.com.pl --------------- ------------------ Tysiące samotnych kobiet czeka aż wreszcie ktoś zrobi krok w ich kierunku! Specjalny lokalizator pomoże Ci znaleźć Twoją kobietę w zasięgu co do 10km Nie daj im czekać tylko dołącz za DARMO!
enre2020.02.27 10:02
ależ oczywiście, że żyjemy w czasach schyłku ale jednocześnie przełomu - ludzie powoli zaczynają mieć dość przemocy ideologicznej, tak perfidnej, bo wtłaczanej ludziom do mózgów w postaci poprawności politycznej, pseudotolerancji dla zboczeńców; ta woda już wrze pod przykrywką ale za chwilę wybuchnie
ciekawy2020.02.27 9:54
Takie utrzymanie za wszelką cenę status quo doprowadziło w przeszłości do wielu masowych tragedii. Rewolucja francuska, rewolucja październikowa nie musiały się zdarzyć, gdyby warstwy uprzywilejowane zrezygnowały ze swojej pozycji i pozwoliły godnie żyć masom. Ich przywiązanie do pozycji materialnej i społecznej było tak silne, że skończyło się to dla nich hekatombą.
ryszard2020.02.27 7:50
Każdy schyłek jest zarazem początkiem czegoś innego. W tych sprawach obowiązuje powtarzalna prawidłowość. Jeśli schyłkowość jakiejś Ideologii była spowodowana narastającym złem, to to czego jest początkiem staje się złem absolutnym. Ostateczna degradacja liberalizmu nastąpiła kiedy zasadę "bądźmy liberalni dla innych", po zdobyciu władzy, zastąpił zasadą "musicie być dla nas liberalni". Nowa zasada przyniosła nową motywację dla środowisk liberalnej władzy. Szybko jednak okazało się, że taki wymuszenie wymaga siły. Dlatego schyłkowy liberalizm zaczyna się przekształcać w faszyzm przymusu ekonomicznego. Dowodem niech będzie zachowanie UE, która zaczyna mówić językiem faszystowskim - " Jeśli nie będziecie robić co wam każemy, zniszczymy was ekonomicznie".
B522020.02.26 23:52
głosowałem za unią gospodarczą a jestem w kołchozie nazwanym unią europejską
katolik2020.02.27 7:15
tak, to oszustwo
"filmy online" - NIELEGALNE2020.02.26 21:09
Legalne, normalne obojętnie jakie firmy jak chcą zareklamować swój produkt wykupują czas w mediach. Tak robią ludzie uczciwi prezentujący swój produkt LEGALNIE mający LEGALNY PRODUKT. A kim jest ten pajac proponujący filmy "dożywotnio"? Ruscy, Ukraińcy gdzieś na Ukrainie, w Rosji jakieś mendy polsko-języczne mają NIELEGALNE kopie z Chin - ale tu nie chodzi o filmy tylko o WASZE KARTY KREDYTOWE. O DOSTĘP DO WASZYCH KONT!
Portos2020.02.26 21:00
W czasach gdy ponował socjalizm ,informacje o śmierci kapitalizmu,konserwatyzmu,liberalizmu były w mediach na porządku dziennym.Ale jakoś się tego nie doczekaliśmy. A tzw.socjalizmu już nie ma......
anonim2020.02.26 20:51
Oglądaj Oglądaj - Psy 3  w imię zasad (2020) oraz inne filmy/seriale www.ciinema.eu ========= Jedyny VOD gdzie płacisz raz i masz dożywotni dostęp, Wystarczy założyć konto oraz je aktywować i juz ogladasz.
katolik2020.02.26 20:16
DNO już jest niemodne( ale jeszcze w swym cofnięciu jeszcze nie wiedza) skrajna dzicz, która może niech stworzy sobie wlasna dzungle albo busz i tam na sobie wypróbowuje swoje debilne myslenie! Powiedziano kłade przed toba błogosławieństwo albo przekleństwo , Dno mor-społ-polit-intel popslsldwiosnanowoczesnahołowiwyborcyorazpoplecznicy zaciągają grzech społeczny i kare przekleństwa swojego zycia.
aaa2020.02.26 19:40
wasz protektor maleje, a wy, jak za Napoleona, razem z nim malejecie i pojdziecie na rzez broniac nas.
aaa2020.02.26 19:38
polaczek z pisu, a ty i twoi zyja XIX wieczna ideologia panstwa narodowego. No i co?
moderator2020.02.26 19:31
Internetowe portale – to miejsca gdzie większość głu-pców „komentuje” notki lub artykuły różnych , na ogół mądrych autorów. Jedną grupą tych komentatorskich zaj-obów to skrajni lewaccy debile lub bezrozumne świry, bluzgający jedem, nienawiścią i wulgaryzmami ! Ci są nieuleczalnymi osobnikami. Zaliczam do nich, m.in. Piotr Nowak, Leszek, katolik, Urszula, Marek ... Drugą grupę stanowią osoby, którym głównie TVN wyprał mózgi do tego stopnia, że oni zło mylą z dobrem, prawdę z kłamstwem i fakty z propagandą. Ich myślenie jest ograniczone, a uważają, że to właśnie oni mają rację, ba, są nawet dumni ze swoich komentatorskich wymiocin. Członkowie tej grupy są wprawdzie uleczalni, ale jeśli poddają się terapii psychiatrycznej, to będzie ona trwała długo. Natomiast czytam komentarze tych o prawicowych pogłądach i stwierdzam, że są merytoryczne, logiczne, poparte faktami i prawdą. I do tych właśnie ludzi kieruję apel ! Nie czytajcie „komentarzy” osób z wymienionych powyżej grup, a jeśli już przeczytacie – to ignorujcie te wymioty, bo naprawdę nie warto zaśmiecać sobie głowy taką „twórczością” !!!
Bortliczek 2020.02.26 20:10
Chłe, chłe, chłe, chłe, chłe, chłe, chłe, chłe, chłe.
Sauron2020.02.27 9:36
No patrz, co za przypadek, że akurat ludzie podzielający twoje poglądy są tymi logicznymi, merytorycznymi etc...
Katolicka Kretynizacja Polski2020.02.26 19:29
Żyjemy w czasach początku końca kościoła katolickiego! ta instytucja biznesowo-religijna pogrąża sie coraz bardziej w swoim szambie które produkowała od wieków...
Po2020.02.26 19:29
O to dobrze ! Niech odejdą te przygłupy w niepamięć i niech nigdy więcej nie wracają !
Po 11 NIE BADZ OBOJETNY2020.02.26 19:26
Problem w tym, że sam liberalizm jest przeźroczysty, nie jest żadnym światopoglądem, lecz pozwala współistnieć osobom o różnych światopoglądach. Alternatywą jest taki, lub inny zamordyzm. Dla polaków to nawet i dobre wyjście. Polak nie potrafi być wolny i tolerancyjny. Chłop potrzebuje pana.
Bizon2020.02.26 19:30
Hej kolego twój światopogląd jest zbieżny z moim ! musimy się spotkać !!! Zapraszam zatem do Senatu w przyszłym tygodniu. Mam trochę kasy z kopert, resztę dopłaci Budka , być może stworzymy nową lewacką bojówkę, abo porozmawiamy o latach rządów Toska i Kopacz. Możemy również razem popłakać nad losem Małgosi dwojga naswisk.
Po 11 NIE BADZ OBOJETNY2020.02.26 19:34
Nie mogę ... rozumiesz ... Bizony są pod ochroną, ale z drugiej strony twój pusty, rogaty, wypchany łeb, fajnie by wyglądał nad kominkiem. Jeszcze się zastanowię.
anty 2020.02.27 16:03
łeb bizona to pikus w porównaniu z twoim przemysl to
nie bądź obojętny na ortografię, ty matole2020.02.26 19:50
Naucz się wypowiadać tylko i wyłącznie we własnym imieniu, matole. I popracuj nad polskom jazykom, matole.
Po 11 NIE BADZ OBOJETNY2020.02.26 20:07
Ja zawsze się wypowiadam, we własnym imieniu. A jak czytam Twoje wypocinki, to wiem, że Ty też lubisz mieć pana z bacikiem, że masz problem z emocjami, że brak argumentów przykrywasz pisząc 3x matole. Bardzo lubię takie bezradne wpisy. Me gusta :))
nie bądź obojętny na ortografię, ty matole 2020.02.26 20:16
- "Polak nie potrafi być wolny i tolerancyjny." - Powtarzam, naucz się wypowiadać tylko i wyłącznie we własnym imieniu, matole.
Po 11 NIE BADZ OBOJETNY2020.02.26 20:28
Tylko, że to moja opinia. Nie napisałem, że tak myślą wszyscy, większość itp, ponieważ nie mogę przedstawić dowodu, np. wyniku badań. Tak to widzę. Im dalej na wschód, tym większy problem z wolnością i tolerancją. Jedyne pocieszenie, że dalej na wschodzie jest jeszcze gorzej. Tam jeszcze bardziej ludzie potrzebują dobrego pana z bacikiem.
are you fucking stupid or what?2020.02.26 20:33
- "Polak nie potrafi być wolny i tolerancyjny." - Powtarzam, naucz się wypowiadać tylko i wyłącznie we własnym imieniu, matole.
Po 11 NIE BADZ OBOJETNY2020.02.26 21:00
Masz problem ze zrozumieniem, że to moja opinia? Dam nowy przykład. Ty np. napiszesz: "Homoseksualiści to zboczeńcy" Ja odczytam to jako Twoją opinię. Do głowy mi nie przyjdzie aby napisać: "Naucz się wypowiadać tylko i wyłącznie we własnym imieniu, matole" Już zrozumiałeś?
ZERR02020.02.26 21:38
Problem w tym, że naprawdę homoseksualiści to zboczeńcy. Co do sztuki.
Po 11 NIE BADZ OBOJETNY2020.02.26 22:18
"Naucz się wypowiadać tylko i wyłącznie we własnym imieniu, matole" :))
anty 2020.02.27 16:00
we własnym imieniu mówię że homoseksualiści to zboczeńcy !!!roznoszą rózne choroby
ZERR02020.02.26 19:19
Hm... podatki najwyższe w dziejach, w zasadzie 3/4 ceny sklepowej to podatek taki czy inny, pełna kontrola państwa nad gospodarką, rozbudowany system pozwoleń, licencji, dotacji i zakazów, kwot, limitów oraz karnych opłat, miliony ludzi żyją z "transferów socjalnych" czyli z pieniędzy wypracowanych przez bezlitośnie wyzyskiwanych pracowników oraz drobnych przedsiębiorców... a koleś bredzi jak potłuczony o "liberalizmie". i to jeszcze (żeby podjarać słuchaczy) o liberalizmie XIX-wiecznym.
Martha2020.02.27 5:03
Bo chodzi tu o stan rzeczywistości dla niepoznaki nazywany liberalizmem, tak jak, dajmy na to Służba Bezpieczeństwa czy gazeta Prawda.
Ben2020.02.26 19:03
No nie wiem czy to schyłek. Jak na razie to widzę ten cały liberalny bałagan cały czas jest w dość dobrym stanie. Musiałoby coś naprawdę wielkiego się stać aby to wszystko runęło z hukiem.
Bortliczek 2020.02.27 10:02
Przeciwieństwem liberalizmu /wolności/ jest zamordyzm. Mamy się cieszyć??? - Tak - gdy to my będziemy trzymać za mordę.