03.04.21, 15:00Fot. Fortepan/Vass Károly, via: Wikipedia CC 3.0

Od współpracy z Hitlerem wolał śmierć. 80 lat temu samobójstwo popełnił Pál Teleki

„Naród czuje, że straciliśmy nasz honor. Sprzymierzyliśmy się z draniami. Staniemy się narodem śmieci. Ja jestem temu winny” – napisał w liście pożegnalnym Pál Teleki. Premier Węgier popełnił samobójstwo 3 kwietnia 1941 roku. Nie chciał zaakceptować udziału Węgier w napaści na Jugosławię.

Dziś mija 80 rocznica samobójczej śmierci Pála Telekiego. Ten „rycerz sprawy węgierskiej i polskiej” dwukrotnie odegrał ważną rolę w polskiej historii. Po I wojnie światowej zaangażował się w walkę z bolszewizmem, widzą naturalnego sojusznika w Polsce. Kiedy w 1920 roku na krótko obejmował urząd premiera Węgier, tak przedstawiał stosunki swojego kraju z Polską:

- „Oto widzimy naród polski, który przez wieki był nam bratnim narodem w walkach ze Wschodem, a który i dziś tak samo bohatersko toczy tę walkę, jak po wielekroć w przeszłości bohatersko stawiał czoła przeważającym siłom wrogów. My z naszej strony możemy tylko żałować, że w tej chwili nie jesteśmy w stanie pospieszyć mu z pomocą. Ale i my, ile tylko mamy dziś sił i znaczenia w Europie, z całą mocą żądamy, aby Europa wsparła Polskę – w interesie Polaków, nas samych i własnym interesie Europy. Przez stulecia byliśmy chorążymi Europy i chrześcijaństwa. W zmaganiach tych będziemy Polakom wiernymi towarzyszami i również dziś uczynimy wszystko, aby uważano tak na Zachodzie, my zaś udzielimy im wszelkiej możliwej pomocy”.

To właśnie z Węgier Polacy otrzymali jedyną pomoc przed ostatecznym starciem z Bolszewikami. Węgierski rząd nie ograniczył się jedynie do wystosowywania płomiennych apeli, ale wysyłał do Polski broń i wyposażenie.

Po raz drugi premierem Teleki został w 1939 roku. W kwietniu, kiedy był już pewny niemieckiego ataku na Polskę, stanął przed dylematem. Musiał wybrać pomiędzy lojalnością wobec Niemiec i Włoch, formalnych sojuszników, a Polską. 24 lipca wysłał listy do Hitlera i Mussoliniego. Pisał w nich, że „Węgry, z uwagi na względy moralne, nie mogą przedsięwziąć żadnej akcji militarnej przeciw Polsce”. W pierwszych dniach wojny Niemcy oferowali Węgrom dodatkowe nabytki w zamian za zgodę na transport wojsk przez swoje terytorium. W odpowiedzi węgierski rząd stwierdził, że „spełnienie tej prośby nie godzi się z węgierskim honorem narodowym”.

Kiedy Polska upadła, rząd Węgier otworzył swoje granice dla uchodźców cywilnych i wycofujących się wojsk. Władze podjęły starania, aby stworzyć odpowiednie warunki dla 60 tys. przybyłych Polaków. 35 tys. z nich przedostało się do Francji, wstępując do odtwarzanej armii polskiej.

W 1941 roku kolejnym celem Niemiec stała się Jugosławia. Wtedy Teleki, nie mogąc się temu przeciwstawić, popełnił samobójstwo.

kak/IPN

Komentarze

Khet2021.04.4 20:51
Wolał potępienie piekielne i brak Boga?
Polak2021.04.3 20:48
Dla Węgrów przyjaźń z Polską to kwestia honoru.
Trochę inna prawda2021.04.4 12:14
I dzielnie walczyli z Hitlerem. Ktoś może wie, jak dzielnie z nim walczyli? Ilu z nich zginęło pod niemiecką okupacją?
Skrzypek na dachu2021.04.3 19:03
Brawo Pan Premier Pal Teleki . Zyjesz wiecznie .
Yorg2021.04.4 20:52
W piekle, jak samobójcy.
mp2021.04.3 17:41
Niektórzy katolicy wierzą, że poszedł do piekła. Nie tylko za to, że popełnił samobójstwo, ale także za to, że zdradził Kościół katolicki przez brak współpracy z Hitlerem.
Twoja mama2021.04.3 19:10
A teraz weź synuś berecik i kup mi 15kg ziemniaczków.
katolicka kretynizacja polski 🇵🇱2021.04.3 15:17
a papież pius XII w tamtym czasie z innymi biskupami i z uśmiechniętą miną hajlował sobie z hitlerowcami! kościół katolicki zawsze trzymał z reżimami i zwykłymi zwyrodnialcami co dziś widać dobitnie w polsce!
Marks2021.04.3 19:20
ale prezentujesz bolszewickie łajno, nie tego was głupie bolszewiki uczyłem,
Krystian2021.04.3 21:29
...a Żarówkow wynalazł żarówkę. Niewątpliwie cytujemy tę samą encyklopedię