24.03.15, 07:33

Poetyka bractw pobożnych z Enna

Istnienie różnego rodzaju pobożnych bractw organizujących huczne procesje z okazji świąt jest ważnym elementem tradycji Sycylii. Bractwa w mieście Enna powstawały już w średniowieczu, rozkwit przezywały w XVII wieku, gdy Sycylia była pod silnymi wpływami hiszpańskimi, z czasem kształtowały swoje indywidualne cechy, ubiory i otrzymywały własne miejsce w obyczajowości.

Wspaniałość bractw można w sposób szczególny zobaczyć podczas Wielkiego Tygodnia, którego uroczystości odbywają się codziennie od Niedzieli Palmowej do Zmartwychwstania przyciągając tysiące turystów, co stanowi najważniejsze wydarzenie w roku dla miasta i prowincji. Za każdy dzień odpowiedzialne jest konkretne bractwo, a największa kulminacyjna procesja w której biorą udział wszystkie bractwa jest w Wielki Piątek , w pochodzie z pochodniami bierze udział ok. 2500 zakapturzonych członków bractw. Podczas roku każde bractwo posiada własne święto, o którego oprawę się stara.

Struktury bractw wiązały się niegdyś z dużymi wpływami w mieście, bractwa posiadają zatwierdzone przez Kościół statuty, określające m.inn porządek spotkań braterstwa i sposób sporządzania sprawozdań finansowych. Bractwa posiadają przewodniczących, skarbników i sekretarza. Gromadzą dary pieniężne, wota , darowizny,  nieruchomości i grunty, nieraz wynajmowane dla zysku. Zyski przeznaczano na określone pobożne i społeczne cele, każde bractwo miało określone społeczne np. pomoc chorym i bezdomnym,  gromadzenie lekarstw, przebaczanie skazanym na śmierć , grzebanie ubogich zmarłych, pomoc pogrzebanym żywcem zmarłych, dzieła miłosierdzia względem potrzebujących i pozbawionych środków do życia, pomoc wydziedziczonym.

Surowe przepisy bractw określają dokładnie wygląd odzieży w czasie procesji. Są pewne zasady ogólne dla wszystkich.  Odzież składa się z:  białej szaty, pasa na biodrach, różańca, szkaplerza,  peleryny i kaptura w dialekcie Enna nazywanego „mantyle” utrzymywanego na głowie przez wieniec z wikliny symbolizujący koronę cierniową, peleryny.  Przepisy szczegółowe określają oznacza wspólnotę: Najświętszego Zbawiciela : Peleryna jest w żółtym kolorze, z lewej czerwony krzyż maltański , to samo na szkaplerzu, który jest również jest żółty.  Maryi: Peleryna jest koloru niebieskiego, szkaplerz w tym samym kolorze, z dwoma klapkami wiszącymi z frędzlami z lewej strony, medalion srebrny na szyi. Józefa:  Peleryna jest koloru oliwkowo zielonego  adamaszku. Dusz Czyśćcowych:  Peleryna, rękawiczki, pas z dwoma frędzlami wiszącymi po prawej stronie, spodnie i buty w kolorze czarnym, na płaszczu symbol czaszki i skrzyżowanych piszczeli. Najświętszej Męki:   Peleryna koloru czerwonego jak szkarłat krwi Jezusa, na lewej jej stronie znajduje się wizerunek " Ecce Homo. Czerwone skarpetki i czarne sandały.  Najświętszego Sakramentu :  Peleryna jest koloru białego . Maryi Niepokalanej :  Peleryna biała jak suknia Maryi Niepokalanej, Ducha Świętego :  Peleryna w kolorze fioletowym , płaszcz z pasem zielonym , z dwoma frędzlami wiszącymi na klapach po prawej stronie, rękawiczki są także zielone.  Maryi „delle Grazie Santissima” : Peleryna koloru różowego , z pas czarny .Najświętszego Serca Pana Jezusa :  Płaszcz czerwony, Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny :  biały płaszcz, szkaplerz z haftowanymi wizerunkiem Madonny.  Matki Boskiej Bolesnej :  Peleryna fioletowa.  Świętego Krzyża z Pergusa :   według zwyczaju hiszpańskiego  nie peleryna, ale bały fartuch z  kołnierzykiem oraz rękawami  z żółtymi szwami, Św Anny:  peleryna i brązowy żółty szkaplerz.

Podczas obrzędów Wielkiego Tygodnia nieraz zdarzają się dziwne lub nieoczekiwane zdarzenia, w większości związane z pogodą , która jest zmienna wiosną w górzystym centrum Sycylii , nieraz bywa  śnieg , grad , deszcz , wiatr i mgła. W 1782 procesję zablokowały bardzo wysokie zaspy w 1798 była wichura, która zmusiła wiernych do szukania schronienia wewnątrz kościoła San Cataldo. W 1812 doszło do najpoważniejszych w historii eksplozji w warsztacie fajerwerków, który spowodował dwa zgony i liczne obrażenia. W 1831 miała miejsce ucieczka  5 niedopilnowanych więźniów z zamku Castello di Lombardia, którzy skorzystali z zamieszania wywołanego procesją.

Maria Patynowska

Film: