22.01.19, 07:00Fot. Pxhere, CC 0

Twarde dane Eurostatu - polski dług publiczny wyraźnie spada w relacji do PKB

1. Polska Agencja Prasowa (PAP) poinformowała wczoraj, że Eurostat podał dane dotyczące długu publicznego według metodologii ESA 2010 (obejmuje sektor rządowy i samorządowy) poszczególnych krajów członkowskich, z których wynika, że dług naszego kraju w relacji do PKB wyraźnie się obniża.

Wprawdzie, nie ma jeszcze pełnych danych za cały rok 2018, w związku z tym dane dotyczą III kwartału i wynika z nich, że dług publiczny spadł z 51,9% PKB w III kwartale 2017 do 49,4% w III kwartale 2018, a więc został obniżony aż o 2,5 punktu procentowego.

Oznacza to kontynuowanie tendencji spadkowej, która rozpoczęła już w roku 2016, bowiem na koniec 2016 dług publiczny w relacji do PKB wynosił 54,2%, a już na koniec 2017 wyniósł tylko 50,6%.

Ministerstwo finansów prognozowało, że na koniec roku 2018 relacja długu publicznego do PKB wyniesie 49,2%, ale w związku z wyraźnie niższym deficytem budżetowym na koniec roku niż planowano (deficyt ten wyniósł mniej niż 15 mld zł, planowany 41,5 mld zł) jest spora szansa, że relacja ta na koniec roku spadnie poniżej 49%.

2. Jak wynika także z danych ministerstwa finansów bardzo wyraźnie spadają koszty obsługi długu publicznego, jeszcze w roku 2013 wynosiły one 40,5 mld zł, co stanowiło wtedy aż 15% wszystkich wydatków budżetu państwa (wydatki te wyniosły 271 mld zł), a w roku 2018 wyniosą tylko ok. 28 mld zł tj. 9,2% wszystkich wydatków budżetu państwa (wydatki te wyniosły ok. 302 mld zł).

Tak wyraźne obniżenie kosztów obsługi długu publicznego (o blisko 6 punktów procentowych), z jednej strony wynika z spadku poziomu długu publicznego w relacji do PKB, z drugiej strony z wyraźnego obniżenia oprocentowania papierów wartościowych (obligacji i bonów), które emituje Skarb Państwa dla jego obsługi.

3. Przypomnijmy, że na początku listopada Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) opublikował komunikat, z którego wynika, że deficyt sektora finansów publicznych na koniec 2018 roku w Polsce nie przekroczy 0,3% PKB, a w konsekwencji dług publiczny spadnie wyraźnie poniżej 50% PKB.

Oznacza to, że zdaniem MFW, deficyt ten zostanie obniżony w tym roku o ponad 1 pkt. procentowy w stosunku do rekordowego roku 2017 kiedy to wyniósł 1,4% PKB i także był najniższy od wielu lat.

Jednocześnie MFW przewiduje znaczne ograniczenie tzw. deficytu strukturalnego tj. deficytu uwzględniającego wpływ cyklu koniunkturalnego do najniższego w historii poziomu wynoszącego 1,25% PKB.

Jak podkreślił MFW, tak znacząca poprawa sytuacji w sektorze finansów publicznych jest możliwa mimo znaczącego wzrostu wydatków budżetowych w 2018 roku na cele społeczne w tym przeznaczenie blisko 24 mld zł na program Rodzina 500 plus i około 10 mld zł w związku z obniżeniem wieku emerytalnego.

4. Także według ministerstwa finansów realizacja budżetu państwa za 2018 rok potwierdza, że możliwe jest, aby deficyt sektora finansów publicznych za ten rok był niższy od 1% PKB, a to oznaczałoby, że Polska zbliży się do tzw. średniookresowego celu budżetowego 1% PKB w ujęciu strukturalnym (a więc po eliminacji wpływu koniunktury na poziom dochodów i wydatków budżetowych), wynikającego z unijnego paktu fiskalnego.

Jak podał, bowiem w grudniu poprzedniego roku wiceminister Leszek Skiba w odpowiedzi na interpelację poselską, dochody podatkowe w roku 2018 znacząco przekroczą kwotę zaplanowaną w budżecie, niższe będą także wydatki od tych planowanych, w konsekwencji deficyt budżetu państwa na koniec roku będzie spadnie poniżej 50% planowanego, czyli najprawdopodobniej będzie wyraźnie niższy od 15 mld zł (deficyt budżetowy zaplanowano na poziomie 41,5 mld zł).

Niższe jest także wykonanie wydatków na przykład w zakresie dotacji do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS zrezygnował do grudnia z 11 mld zł dotacji do FUS, wyraźnie niższe są także koszty obsługi długu publicznego, do września aż 7,5 mld zł (na skutek spadku oprocentowania polskich obligacji, spowodowanego coraz lepszymi ocenami polskiej gospodarki i finansów publicznych przez agencje ratingowe).

W konsekwencji wyraźnie niższe będzie wykonanie planowanego deficytu budżetowego przełoży się także na niższy niż planowano deficyt sektora finansów publicznych i dług publiczny w relacji do PKB.

Jeżeli okaże się także na koniec 2018 roku, że finanse sektora samorządowego będą zrównoważone, to prognoza MFW dotycząca deficytu całego sektora finansów publicznych, może okazać się trafna.

Zbigniew Kuźmiuk